Polikistik Over Sendromu (PCOS) Nedir?

Günümüzde birçok kadının ilk defa jinekolojik muayene sonrası duyduğu aslında görülme sıklığı oldukça yaygın olan polikistik over sendromu nedir? Neden olur? Belirtileri nelerdir? Tedavi yöntemleri nelerdir? Polikistik over sendromunda nasıl beslenilmelidir? Gibi birçok sorunuzun cevabını alacağınız bloguma hoşgeldiniz!

PCOS Nedir?

Özellikle son yıllarda görülme sıklığı artan, genellikle doğurganlık çağındaki kadınlarda ve ergenliğin başlangıcında görülen polikistik over sendromu (pcos), yumurtalıklarda çok sayıda küçük ve iyi huylu kistlerin oluşması olarak tanımlanabilir. Peki bu kistler nasıl oluşur? Yumurtalıkları sağlıklı olan her kadının ayda bir defa yumurtaları gelişir ve çatlar yani yumurtlama oluşur ancak polikistik over sendromunda gelişen yumurtalar çatlayamadığı için küçük küçük çok sayıda yumurtalar birikir ve kistik dediğimiz görüntü ortaya çıkar. Yani polikistik over sendromunu kısaca çok sayıda çatlayamamış yumurtanın bulunduğu yumurtalıklar olarak tanımlayabiliriz.

Yumurtalarım çatlamadığı için mi adet düzensizliğim, kıllanmam, kilo artışım, geçmek bilmeyen sivilcelerim var diye soracak olursanız cevap kocaman bir evet! İnsan vücudu hormonlarla yönetilir ve kadın vücudunun hormonel yönetiminde orkestra şefi yumurtalıklardır, yumurtalıklarda eğer işler yolunda gitmezse tüm vücut bu durumdan etkilenir yani aslında polikistik over sendromu yumurtalıkların değil aslında tüm sistemin rahatsızlığıdır.

Polikistik Over Sendromu Neden Olur?

Polikistik over sendromu oluşumu hakkında iki tane teori bulunur, birincisi aslında siz daha doğmadan önce anne karnındayken oluştuğu, ancak ne zaman ortaya çıkacağı sizin yaşamınızla ilgili olduğu yönündedir. Yani stres, beslenme bozuklukları, hareketsiz yaşam tarzı ve bunun sonucu olarak artan insülin seviyesi ve insülin direnci yumurtalıklarda erkeklik hormonu (androjen) seviyelerinizi arttırır ve bunun sonucunda da hormonel bozukluk meydana gelir ve polikistik over sendromu oluşur. İkinci teori ise polikistik over sendromunuz olduğu için insülin direnciniz yükselir ve yine yükselen insülin direnci hormonel bozukluğa sebep olur. Yani insülin direnciniz olduğu için mi pcosunuz var yoksa pcosunuz olduğu için mi insülin direnciniz var tam olarak bilinmiyor. Her iki koşulda da toplumun çok büyük bir kısmında bulunan insülin direnci rol oynar.

Polikistik Over Sendromu Belirtileri Nelerdir?

Polikistik over sendromunda adet gecikmesi veya döngünün düzensizleşmesi, özellikle çene bölgesi, meme ucu ve göbek çevresinde erkek tipi kıllanma (hirşutizm), aşırı kilo artışı, hamile kalmakta zorluk, çene bölgesi başta olmak üzere yüzde ağrılı sivilce oluşumu en sık görülen belirtilerdir.

Polikistik over sendromu belirtilerine daha detaylı bakacak olursak,

• Adet düzensizliği veya 35 günü aşmış adet aralıkları
• Ani kilo artışı
• Özellikle çene bölgesinde oluşan kıllanma ve sivilcelenme
• Ense, alın ve eklem yerlerinde cilt tonu değişimleri veya kararma
• Ciltte artan yağlanma
• Saç dökülmesi, tırnak kırılması
• Sesin kalınlaşması
• Aşırı adet kanaması
• Depresyon veya çok sık değişen ruh hali dalgalanmaları
• Kasık ve koltuk altında görülen kadifemsi görünüm
• Hamile kalmakta zorluk

1. Aşırı tüylenme, sivilcelenme ve saç dökülmesi, ciltte artan yağlanma

Erkeklik hormonu olarak adlandırdığımız androjenler, kadın vücudunda az miktarda bulunan hormonlardır. Polikistik over sendromunda yüksek insülin düzeyleri, düşük östrojen ve progesteron seviyeleri, bozulmuş LH/FSH oranı androjen hormonların üretiminde artışa sebep olduğu için kıllanma, sivilcelenme ve saç dökülmesi gibi belirtilerin ortaya çıkmasına sebep olur.

2. Adet düzensizliği veya 35 günü aşmış adet aralıkları

Polikistik over sendromunda, yumurtalıklarda birçok küçük küçük foliküller bulunur, bu foliküller olgunlaşmamış yumurtalar içerir. Normal şartlarda bu foliküllerden bir tanesinin gelişip yumurtalamanın gerçekleşmesi, sonrasında da eğer gebelik oluşmadıysa adet kanamasının görülmesi beklenir ancak polikistik over sendromunda foliküllerdeki yumurtalar yeterince gelişemez ve bunun sonucunda da yumurtlama oluşmaz ve adet döngüsü bozulur, adet görememe veya 35 günü aşmış adet aralıkları oluşur.

3. Hamile kalmakta zorluk

Korunmasız ilişkiye rağmen uzun süreler gebeliğin oluşmaması polikistik over sendromunda en sık rastlanan sorunlardan biridir. Gelişip çatlayan yumurta sperm ile döllenir ve gebelik oluşur ancak polikistik over sendromunda yumurtlamanın olmaması veya ne zaman olacağının belli olmaması gebelik şansınız azaltır.

4. Ani kilo artışı

Polikistik over sendromunda özellikle artmış insülin seviyeleri ve sonucunda meydana gelen insülin direnci özellikle organ çevresi dediğimiz bel ve göbek çevresinde aşırı yağlanmaya neden olur bu durumda da hem kilo vermek zorlaşır hem de kilo artışı daha kolay hale gelir.

5. Aşırı adet kanaması

Adet aralıkları 35 günü aşmış polikistik over sendromuna sahip kadınlarda rahim içi dokusu olarak da adlandırdığımız endometrium dokusu uzun süre dökülmeden kaldığı için adet kanamaları daha yoğun ve uzun olabilir. Normal şartlarda kalınlaşan ve 28 günde bir dökülen rahim iç tabakası döngünün uzaması ile dökülmeden kalır ve ilk adet kanamasında daha yoğun bir kanamanın olmasına sebep olabilir.

6. Cilt tonu değişimleri ve kadifemsi görünüm

Polikistik over sendromunda sıkça görülen insülin direnci özellikle eklem bölgeleri, ense, koltuk altı, kasık çevresi gibi bölgelerde kadifemsi bir koyuluğa neden olabilir, bu durum akantozis nigrikans olarak adlandırılır.

Polikistik Over Sendromu Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Polikistik over sendromu maalesef henüz kesin bir tedavisi olmayan, uygulanan yöntemler ile sadece şiddeti ve belirtileri azaltılabilen veya kontrol altına alınabilen bir sağlık sorunudur. Yumurtalıklardaki kistik yapılar ameliyat veya ilaçla yok edilemeyeceği veya yok edilse bile tekrarlayabileceği için doğum kontrol hapları, adet söktürücüler, anti-androjenik ilaçlar ile süreç yönetilmeye çalışılır. Ancak sizin de bildiğiniz gibi bu ilaçları bırakınca her şey eski haline geri döner, ömür boyunca da bu ilaçlara maruz kalmanın sağlığınız açısından çok da doğru olmadığını göz önünde bulundurursak aslında yapılması gereken ilaçsız en sağlıklı biçimde süreci yönetmek.

Peki bunu nasıl yapacaksınız? Beslenme, egzersiz ve stres yönetimi ile polikistik over sendromunun belirtilerini, etkilerini yönetmek, en aza düşürmek mümkün. Bunun için mutlaka bu konuda uzman jinekolog ve diyetisyen ile çalışmalı, eğer stresinizi yönetmekte zorlanıyorsanız psikolojik olarak destek almalısınız.

Polikistik Over Sendromu Beslenme Düzeni Nasıl Olmalıdır?

Beslenme parmak izi gibidir, herkes için tek bir doğru olmayan tamamen kişinin tahlilleri, yaşam tarzı, geçmiş beslenme düzeni ve sağlık problemleri göz önünde bulundurularak planlanması ve yaşam tarzı hali getirilmesi gereken en önemli sağlık belirleyicisidir. Polikistik over sendromunda da aynı şekilde tek bir doğru yoktur ancak genel olarak dikkat edilmesi gereken noktalar ortaktır. Polikistik over sendromunda nasıl beslenelim sorunuzun cevabı için okumaya devam ediniz.

Az az sık sık yeme modeli çok eskide kaldı!

• Polikistik over sendromu genelde insülin direnci ile birlikte ilerler, beslenme tedavisinde de ana amaçlarımızdan biri insülin direncinden kurtulmaktır. Az az sık sık yeme modeli insülin direnci için uygun değildir, mutlaka aralıklı açlık yapılmalı veya öğün aralarında 4-5 saatlik zaman dilimi bırakılmalıdır.

Süt ve süt ürünlerine kısa bir mola!

• Her canlının sütü yavrusu için, yavrusunu büyütmek, büyümesi için gereken hormon ve vitamin-mineralleri vermek emziren tüm canlıların ortak amacı. Günümüzde satılan sütlerin çok büyük bir bölümü hamile veya yeni doğum yapmış, suni yemle beslenen, antibiyotik ilaçlara maruz kalan, gezmeyen ve otlamayan ineklerden elde ediliyor ve biz de bu ineklerin sütünü içip peynirlerini yiyoruz. Sütün içerisinde bulunan hormonlar ve özellikle toksinler kadın sağlığını ve özellikle polikistik over sendromunu olumsuz etkiler. Bu yüzden dolayı süt ve süt ürünlerinden uzak durmak polikistik over sendromunda oldukça önemlidir.

Kırmızı et düşündüğünüz kadar sağlıklı mı?

• Eğer sanayi bölgesinden uzak, suni yem yerine otlayarak beslenen, antibiyotik veya herhangi bir hormona maruz bırakılmayan bir inek bulabilirseniz evet sağlıklı diyebiliriz. Günümüzde böyle inekleri bulmak özellikle büyük şehirlerde yaşayan insanlar için zor değil maalesef ki imkansız. Bu kadar yoğun toksine maruz kalmış ineklerin etlerini yemektense kırmızı eti oldukça azaltmak hem hormon hem de vücut sağlığınız için yapabileceğiniz en büyük iyiliklerden bir tanesi.

Renkli, lifli ve çeşitli beslenin!

• Ülkemiz meyve ve sebzeler için kocaman bir cennet hem yaz hem de kışa aylarında mevsiminde yararlanabileceğimiz birçok çeşit mevcut. Her öğünde mutlaka liften zengin sebzelere yer vermeli, gün içinde koyu renkli meyvelerden yararlanmalısınız. Bu sayede hem antioksidan içeriği zengin hem de lif oranı yüksek besinler ile bağırsağınızı beslemiş hem de sağlığınızı korumuş olursunuz.

Polikistik Over Sendromunda Doğal Yollar İle Hamile Kalınır Mı?

Polikistik over sendromu yumurtlayamamanın getirdiği adet düzensizliği ile karakterize bir kadın sağlığı sorunu olduğu için hamile kalmakta güçlük yaratabilir ancak kalıcı bir kısırlık durumu yaratmadığı unutulmamalıdır. Birçok polikistik over sendromuna sahip kadın hamile kalmakta güçlük çekmezken özellikle adet aralıkları çok uzun olan polikistik overli kadınlar hamile kalmakta güçlük çekebiliyor. Yüksek kilo, yönetilmeyen insülin direnci, hareketsiz ve stresli yaşama sahip kadınlar, sağlığına dikkat eden kadınlara göre çok daha fazla zorluk yaşamaktadır. Hamilelik için eğer gerekli ise insülin direncini kıran ilaçlar, yumurta geliştirici ve yumurtlamayı uyaran ilaç tedavileri uygulanır.

Polikistik Over Sendromuna Sahip Olabilir Miyim?

Eğer 35 günü aşmış adet aralıklarınız, özellikle çene bölgenizde erkek tipi kıllanmanız, yüzünüzde ve sırt bölgenizde artan yağlanmanız ve sivilceleriniz, ani kilo artışınız ve yeme ataklarınız, ciddi saç dökülmesi ve tırnak kırılmalarınız varsa mutlaka kadın doğum uzmanınız ile görüşmelisiniz. Unutmayın ki polikistik over sendromu kontrol altına alınabilen bir sağlık sorunu, siz kendi sağlığınıza dikkat ettikten sonra polikistik over sendromunu yönetmek sandığınız kadar zor değil.